آموزش تحلیل تکنیکال تعیین و پایبندی به حد ضرر (استاپ لاس) یکی از مهمترین مهارتهایی که میتواند بقای شما را در بازار پرنوسانی مانند ارزهای دیجیتال تضمین کند. حد ضرر به زبان ساده یعنی پذیرش ضرر مشخص و خروج از معامله برای جلوگیری از زیانهای سنگینتر. این مفهوم شاید ساده به نظر برسد، اما اجرای صحیح آن همان مرز باریکی است که معاملهگران حرفهای را از مبتدیها جدا میکند.
اگر تا به حال با خود فکر کردهاید که «چگونه حد ضرر تعیین کنیم؟» یا «چطور از استاپ لاس استفاده کنیم؟»، این مقاله دقیقاً برای شما نوشته شده است. در ادامه، بهصورت مختصر و کاربردی به بررسی مفهوم حد ضرر میپردازیم و به شما میآموزیم چگونه از این ابزار حیاتی برای محافظت از سرمایه خود استفاده کنید. با بلاکپست همراه باشید!
به زبان ساده، حد ضرر یا استاپ لاس، یکی از ابزارهایی است که معاملهگر با استفاده از آن میتواند زیانهای خود را کنترل کنند. به عبارت سادهتر، stop loss یک سفارش خرید و یا فروش است که از پیش توسط تریدر تعیین میشود و با رسیدن قیمت به این محدوده، سفارش به صورت خودکار انجام میشوذ.
فرض کنید ارزی را به قیمت 10 دلار خریداری کردهاید و انتظار افزایش قیمت دارید. اگر قیمت برخلاف پیشبینی کاهش یابد، باید قیمتی را به عنوان حد ضرری تعیین کنید تا با رسیدن قیمت بازار به آن، با خروج از معامله از زیان بیشتر جلوگیری شود.
در استفاده از حد ضرر یا stop loss، چالش اصلی در پایبندی به آن است، زیرا ممکن است هنگام رسیدن قیمت به حد ضرر، به امید برگشت قیمت صبر کنید که معمولاً زیان بیشتری به همراه دارد. تفاوت معاملهگران حرفهای و مبتدی در مدیریت این احساسات و تعهد به حد ضرر است.
استاپ لاس یا حد ضرر مختص یک نوع معامله یا شرایط خاص نیست. بهعنوان یک معاملهگر، وظیفه دارید برای حفظ سرمایه خود در همه معاملات، چه اسپات و چه فیوچرز، با هر مقدار سرمایه، از حد ضرر استفاده کنید و نسبت به آن متعهد باشید.
هر زمان که نمودار به حد ضرر شما رسید، باید احساسات را کنار بگذارید و ضرر را بپذیرید. این کار شاید آسان نباشد، زیرا ممکن است دچار احساساتی مانند امید به برگشت قیمت شوید که مدیریت این احساسات زمانبر و چالشبرانگیز است. اما با تمرین مداوم میتوانید بر این موضوع مسلط شوید.
برای شروع، پیشنهاد میشود با سرمایهای کوچک وارد بازار شوید و اجرای حد ضرر یا stop loss و حد سود را بارها تمرین کنید. این کار به شما کمک میکند تا در آینده بدون تأثیر گرفتن از احساسات، تصمیمات منطقی و صحیح بگیرید.
مقدار حد ضرر یا stop loss به طور کلی به عوامل بسیار زیادی بستگی دارد. از عوامل تاثیرگذار بر استاپ لاس میتوان به سطوح حمایت و مقاومت، تایم فریم آن سطوح، نحوه ترسیم صحیح یا اشتباه سطوح، میزان ریسک پذیری معاملهگر، میزان سرمایه و سرمایه اختصاص داده شده به هر معامله اشاره کرد. اما مهمترین عاملی که باعث تعیین درست و صحیح استاپ لاس یا حد ضرر میشود، تسلط معاملهگر بر یکی از سبکهای تحلیل تکنیکال و ترسیم صحیح سطوح است.
به عبارت دیگر اگر شما تحلیل درست و منطقی از نمودار نداشته باشید و همچنین سطوح حمایت و مقاومت را به درستی ترسیم نکرده باشید، قطعا حد ضررتان در محل نا مناسبی قرار خواهد گرفت. در این شرایط ریسک معامله شما افزایش پیدا خواهد کرد و احتمالا مجبور خواهید شد ضرر زیادی را برای هر معامله تحمل کنید.
از یک دیدگاه میتوان حد ضرر یا stop loss را به سه دسته روانی که میزان تحمل ضررِ هر فرد است و برای هر شخص متفاوت است، حد ضرر تکنیکال که بر اساس تکنیکها و اصول تحلیل تکنیکال مشخص میشود و حد ضرر زمانی که از خواب سرمایه جلوگیری میکند دسته بندی کرد.
همچنین حد ضررها را میتوان از نظر میزان حجم خروج سرمایه نیز به سه دسته حد ضرر کامل، حد ضرر جزئی و حد ضرر متحرک دسته بندی کرد که هر کدام برای شرایط خاصی کاربرد دارند و میتوانند برای معاملهگر مفید باشند.
حد ضرر کامل سادهترین نوع حد ضرر است. در این نوع، زمانی که قیمت به stop loss میرسد، باید تمام مبلغ موجود در معامله را با ضرر از معامله خارج کرد.
به عنوان مثال، 500 عدد ارز X را در قیمت 2 دلار خریداری کردهاید. حد ضررتان را نیز در قیمت 1.90 دلار قرار دادهاید. زمانی که قیمت به حد ضررتان رسید، باید تمام آن 500 عدد ارز X را در قیمت 1.90 دلار بفروشید و به طور کامل از معامله خارج شوید.
در این مدل از حد ضرر باید دو یا چند نقطه را در قیمتهای مختلف، به عنوان حد ضرر مشخص کنید. بر خلاف حد ضرر کامل، در حد ضرر جزئی تمام سرمایه را در یک نقطه از معامله خارج نمیکنید. بلکه در هنگام باز کردن معامله مشخص میکنید که چه مقدار از سرمایه در زمان فعال شدن هر یک از حدضررها از معامله خارج خواهد شد.
به عنوان مثال 500 عدد از ارزی را خریداری کردهاید و دو نقطه را به عنوان حد ضرر مشخص کردهاید که اگر قیمت به هر یک از حد ضررها برسد، 250 عدد از ارزهای خریداری شده را با ضرر از معامله خارج میکنید.
زمانی از این نوع حد ضرر استفاده میکنیم که بین ادامه ریزش و یا برگشت قیمت در نقطه حد ضرر، مردد هستیم. یعنی هم این احتمال وجود دارد که بعد از فعال شدن حد ضرر، نمودار در جهت تحلیل حرکت کند و معامله وارد سود شود. همچنین ممکن است نمودار بر خلاف جهت تحلیل حرکت کند و میزان ضرر را افزایش دهد. با قرار دادن حد ضرر جزئی میتوانید هم ریسک وارد بر کل حجم معامله را کاهش دهید و هم از سودهای احتمالی جا نمانید.
حد ضرر متحرک، شناور یا دنبال کننده که اصطلاحا تریلینگ استاپ (Trailing Stop) شناخته میشود، نوعی از استاپ لاس است که در زمان سود ده بودن معامله کاربرد دارد و از سود شما محافظت میکند.مفهوم تریل کردن را با ذکر مثالی بررسی خواهیم کرد.
به عنوان مثال تصور کنید یک معامله خرید باز کردهاید و آن معامله وارد سود میشود. اکنون برای آنکه سودتان را از دست ندهید و معاملهتان وارد ضرر نشود، از تریلینگ استاپ استفاده میکنیم.
بدین صورت که عددی را به عنوان درصد تریلینگ مشخص میکنیم. این عدد نشان دهنده اختلاف قیمت لحظهای ارز و حد ضرر یا stop loss شما است. مثلا 5 درصد را مشخص میکنیم. با افزایش قیمت لحظهای، سطح حد ضرر نیز افزایش مییابد، طوری که فاصله 5 درصدی حد ضرر با قیمت لحظهای حفظ میشود. اما در زمان کاهش قیمت، حد ضرر در آخرین نقطهای که حرکت کرده است، ثابت میماند و تغییری نمیکند.
محل قرار دادن حد ضرر (استاپ لاس Stop loss) یکی از چالش برانگیزترین موضوعات معاملهگری است زیرا اگر حد ضررتان در مکان نامناسبی قرار داشته باشد، بازار به راحتی حد ضررتان را فعال میکند و شما را از معامله خارج خواهد کرد.
در ادامه نحوه قرار دادن حد ضرر را بر اساس نمودارها و تحلیل تکنیکال شرح خواهیم داد اما به یاد داشته باشید در تعیین استاپ لاس، مهم است که میزان آن از ۵ تا ۱۰ درصد سرمایه درگیر در معامله یا ۱ تا ۲ درصد کل سرمایه بیشتر نباشد. مثلا اگر ۱۰۰۰ دلار سرمایه دارید و ۱۰۰ دلار برای یک معامله در نظر گرفتهاید، حد ضرر نباید بیشتر از ۱۰ دلار (۱۰٪ از معامله) یا ۲۰ دلار (۲٪ از سرمایه کل) باشد.
این اعداد برای جلوگیری از از دست دادن سرمایه زیاد در یک معامله و حفظ سرمایه برای جبران ضررهای احتمالی تعیین شدهاند. این مقادیر کم ریسکترین حالت را فراهم میکنند، اما بسته به تجربه و ریسکپذیری هر فرد قابل تغییر هستند.
رایجترین و سادهترین نوع قرار دادن حد ضرر، استفاده از سطوح حمایت و مقاومت است. مهمترین بخش استفاده از این نوع استاپ لاسها، شناخت درست سطوح حمایت و مقاومت و تایم فریم آنها است. همچنین باید این سطوح را به درستی ترسیم کنید.
برای قرار دادن حدضرر بر اساس سطوح حمایت و مقاومت کافیست پس از ترسیم این سطوح، حد ضرر خود را کمی دورتر از این سطوح قرار دهید. فقط باید به این نکته توجه کنید که میزان ضررتان نباید از 2 درصد کل سرمایه و یا حداکثر 10 درصد سرمایه آن معامله بیشتر شود.
به یاد داشته باشید که نقطه ورود و حد ضرر را حتما باید قبل از ورود به معامله تعیین کنید و سپس وارد معامله شوید.
بیشتر بخوانید: آموزش گام به گام ترسیم سطوح حمایت و مقاومت
استفاده از ابزارهای فیبوناچی اصلاحی و یا فیبوناتچی اکستنشن، یکی دیگر از روشهایی است که میتوان بر اساس آنها حد ضرر را مشخص کرد. روش کار با این ابزارها اینگونه است که پس از تحلیل و یافتن نقاط ورود، ابزار فیوناچی ترسیم میکنید. اگر نقطه ورودتان در حوالی یکی از سطوح فیبوناچی قرار داشت، میتوان حد ضرر را کمی پایینتر از آن سطح و یا زیر سطح بعدی قرار داد. این میزان ضرر نباید از اعداد گفته شده (2 درصد کل سرمایه و یا 10 درصد سرمایه آن معامله) بیشتر شود.
یکی از تکنیکهای بسیار جذاب برای یافتن نقاط حد ضرر بهینه و مطمئن، کمک گرفتن از اندیکاتور ATR یا Average True Range میباشد. برای استفاده از این اندیکاتور کافی است پس از یافتن نقاط حمایت یا مقاومت، عدد مربوط به ATR با دوره 14 یا 28 روزه را بخوانید و به اندازه عدد ATR از سطح حمایت و یا مقاومت فاصله بگیرید. آن جا محل قرار دادن حد ضرر شماست. فقط باید به یاد داشته باشید که در این روش سطوح حمایت و مقاومت باید به دقت ترسیم شوند.
به عنوان مثال، نقطهای حمایتی را برای خرید انتخاب کردهاید. کفِ سطح حمایتی شما قیمت 100 دلار است و ATR عدد 1.2 را نشان میدهد. حال کافی است به اندازه 1.2 از قیمت 100 دلار پایینتر بیایید که قیمت 98.8 دلار میشود. این عدد حد ضرر شما خواهد بود. حال اگر میخواهید جوانب احتیاط را رعایت کنید، میتوانید حد ضررتان را کمی پایینتر از 98.8 دلار قرار دهید.
این نکته را به خاطر داشته باشید که هیچ قانون مشخص و ثابتی برای تعیین حد ضرر و مدیریت آن وجود ندارد. اما در ادامه برخی از نکات و کاربردهای حد ضرر را بررسی خواهیم کرد.
یکی از کاربردهای به شدت مهم حد ضرر، محاسبه نسبت سود به زیاد یا Reward/Risk است. نسبت سود به زیان بیان میکند که به ازای میزان ضرری که که برای خود مشخص کردهاید، قرار است چه مقدار سود به دست بیاورید.
برای محاسبه نسبت سود به زیان، باید مقدار حد سود را به مقدار حد ضرر تقسیم کنید. عدد به دست آمده حداقل باید 2 یا 3 باشد. هر چقدر این عدد بزرگتر باشد نشان دهنده ارزنده بوده آن موقعیت معاملاتی است. البته نکته قابل توجه این است که باید میزان حد ضرر و حد سود را متناسب با سبک تحلیلی و کاملا اصولی انتخاب کنید.
به عنوان مثال اگر نقطه ورودی که انتخاب کردهاید 100 دلار باشد، حد سودتان 120 دلار و حد ضررتان 95 دلار باشد، نسبت سود به ضررتان با تقسیم 20 (حد سود منهای نقطه ورود) بر 5 (نقطه ورود منهای حد ضرر) به دست خواهد آمد که عدد 4 میباشد. یعنی میزان سودتان در این معامله 4 برابر میزان ریسک و یا ضررتان است.
اگر نسبت سود به ضررتان کمتر از 2 شد، به هیچ عنوان حق ورود به آن معامله را ندارید زیرا ریسک آن معامله بسیار زیاد است. پس فقط میتوان وارد معاملاتی شد که نسبت سود به زیان آنها حداقل 2-3 و یا بالاتر باشد.
اما زمانی که معاملهتان وارد سود شد، میتوانید حد ضرر خود را به نقطه ورود منتقل کنید تا اگر بازار در خلاف تحلیل حرکت کرد، معاملهای که سود ده بوده است، وارد ضرر نشود. این تکنیک به نام ریسک فری کردن ( Risk Free) بین معاملهگران معروف است.
به عنوان مثال نمودار بر روی سطح حمایتی قرار دارد و موقعیت برای معامله خرید مناسب است. قیمت ورود 10 دلار، حد ضرر 8.5 دلار و حد سود 15 دلار است که نسبت سود به زیان این موقعیت حدود 3.3 است که مناسب ورود میباشد . اکنون قیمت افزایش یافته و به 12 دلار رسیده است. حال میتوان حد ضرر را از 8.5 دلار به 10 دلار منتقل کرد تا از ضرر احتمالی جلوگیری کرد. حتی با افزایش قیمت بیشتر (مثلا به 14 دلار)، میتوان حد ضرر را به مجددا بالاتر (مثلا 12 یا 13 دلار) آورد.
برخی معاملهگران هنگام تعیین حد ضرر مرتکب اشتباهاتی میشوند که میتواند ضررهای سنگینی به آنها وارد کند. آگاهی از این اشتباهات به شما کمک میکند تا از تکرارشان جلوگیری کرده و سرمایه خود را بهتر مدیریت کنید. در ادامه، به بررسی این خطاها پرداختهایم تا با شناخت آنها، عملکرد بهتری در معاملات داشته باشید.
همیشه در ابتدای هر معامله به یاد داشته باشید که استفاده از حد ضرر ضروری است. بدون آن، ریسک از دست دادن سرمایه شما به شدت افزایش مییابد. حد ضرر به شما کمک میکند تا در مواقع نوسانات شدید بازار، از ضررهای بزرگ جلوگیری کنید و برای معاملات بعدی فرصت بازسازی سرمایه را داشته باشید. تنظیم درست حد ضرر، در واقع یک استراتژی مدیریت ریسک است که امنیت مالی شما را حفظ میکند.
گاهی برخی از معاملهگران در بازار ارزهای دیجیتال به دلیل ترس از ضرر، حد ضرر (stop loss) را خیلی نزدیک به قیمت ورود خود قرار میدهند. این نزدیکی باعث میشود که حد ضرر به سرعت فعال شده و معامله بسته شود. البته معاملهگران حرفهای با توجه به استراتژیهای خود قادر به انجام این کار هستند، اما برای معاملهگران مبتدی، این رویکرد معمولاً منجر به ضرر خواهد شد. پس میزان حد ضرر باید معقول و متناسب با سبک تحلیل شما باشد.
یکی از مهمترین نکاتی که باید در مورد حد ضرر بدانید، این است که به هیچ عنوان نباید در زمانی که معاملهتان در ضرر است، حد ضررتان را جا به جا کنید و به این امید باشید ممکن است در آینده نمودار در جهت تحلیلتان حرکت کند.
شاید بتوان گفت حد ضرر یکی از مهمترین پارامترهای هر معاملهای است که تفاوت بین بازندهها و برندهها را مشخص میکند. به یاد داشته باشید که در زمان زیان ده بوده معاملات، هرگز اجازه جابجایی حد ضرر را ندارید و همچنین باید همیشه در تمام معاملات اعم از اسپات یا فیوچرز، حد ضرر را رعایت کنید.
در آخر باید به این نکته نیز اشاره شود که مشخص کردن حد ضرر کاملا بستگی به روش تحلیلی و استراتژی معاملاتی شما دارد و روشهای معرفی شده در این مقاله صرفا روشهای عمومی یا کلی هستند.
مهندسی عمران خوندم و طی دوران تحصیل وارد بازارهای مالی شدم. کم و بیش 10 سالی هست که در بازارهای مالی فعالیت دارم و شغل اصلیم محسوب میشه و حدود 5 6 سالی هم میشه که با ...
