هزاران نیجریهای در سال ۲۰۲۵ قربانی کلاهبرداری CBEX شدند، پلتفرمی که بهعنوان یک طرح پانزی عمل میکرد. این پلتفرم با وعده سودهای بزرگ، سرمایهگذاران را فریب داد و ضررهای هنگفتی به بار آورد. گزارشهای اولیه از زیان حدود 800 میلیون دلار خبر میدهند، اما تحلیلها ارقام متفاوتی را نشان میدهند.
پلتفرم CBEX در سال ۲۰۲۴ در نیجریه به شهرت رسید، اما تاریخ تأسیس مشخصی ذکر نشده است.
CBEX که به دروغ خود را بهعنوان «بورس سهام پکن چین» معرفی کرد، با وعده بازده ۱۰۰ درصدی در ۳۰ روز، در نیجریه محبوبیت یافت. این پلتفرم از استراتژیهای معاملاتی مبتنی بر هوش مصنوعی سخن میگفت، اما هیچ ارتباطی با بورس سهام پکن چین نداشت.
این طرح پانزی با مدل کلاسیک خود، از سرمایهگذاران جدید برای پرداخت سود به قدیمیترها استفاده میکرد. CBEX با تبلیغ در رسانههای دولتی بهعنوان طرح «کاهش فقر»، اعتباری کاذب کسب کرد. سرمایهگذاران در این طرح برای برداشت سود، ملزم به معرفی افراد جدید بودند و برداشتها با دورههای قفل طولانی همراه بود
در ۲۳ فروردین (۱۴ آوریل)، پلتفرم CBEX بهطور ناگهانی برداشتها را متوقف کرد و حساب کاربران به صفر رسید. این اقدام خشم سرمایهگذاران را برانگیخت و گروهی به دفاتر CBEX در شهرهای ایبادان و لاگوس حمله کردند.
کاربران در شبکههای اجتماعی نیز از زیانهای سنگین، برخی تا دهها هزار دلار، خبر دادند. کمیسیون بورس و اوراق بهادار نیجریه (SEC) نیز اعلام کرد که پلتفرم CBEX ثبتنشده و غیرقانونی است. اسپکتر تحلیلگر رمزارز، زیان واقعی این کلاهبرداری را حدود ۱۲ میلیون دلار تخمین زد، برخلاف ادعای اولیه ۸۰۰ میلیون دلاری.
کلاهبرداری CBEX تنها به نیجریه محدود نبود. اسپکتر تحلیلگر رمزارز، CBEX را به طرحهای پانزی دیگر مانند LWEX (فعال در اسلواکی و مجارستان) و PCEX مرتبط دانست که از وبسایتهای کپیشده و الگوهای تراکنش مشابه استفاده میکردند.
تحقیقات نشان داد کیف پولهای مرتبط با CBEX به سیستم پرداخت هویونه پی (Huione Pay) در جنوب شرق آسیا متصلاند. شرکت تحلیل بلاکچین الیپتیک (Elliptic) هویونه را به پردازش ۲۴ میلیارد دلار تراکنش مشکوک، از جمله کلاهبرداریهای «قصابی خوک» و ابزارهای قاچاق انسان، متهم کرده است.
کلاهبرداریهای «قصابی خوک» چیست؟
پیک بوچرینگ (Pig Butchering) یا قصابی خوک، نوعی کلاهبرداری پیچیده و عاطفی در فضای مجازی است که از اعتماد قربانیان سوءاستفاده میکند. این اصطلاح از روش پرورش خوک الهام گرفته شده است: کلاهبرداران قربانیان را مانند خوک «پروار» میکنند، یعنی ابتدا با ایجاد رابطه عاطفی یا اعتماد، آنها را به سرمایهگذاریهای جعلی ترغیب میکنند و سپس داراییهایشان را میربایند. این کلاهبرداری معمولاً در پلتفرمهای آنلاین مانند شبکههای اجتماعی، اپلیکیشنهای دوستیابی یا پیامرسانها رخ میدهد.
کلاهبرداری CBEX درس تلخی برای سرمایهگذاران نیجریهای بود که بار دیگر خطرات پلتفرمهای غیرمجاز را نشان داد. وعده سودهای غیرواقعی و نبود نظارت، عوامل اصلی این فاجعه بودند.
کارشناسان خواستار آموزش مالی و نظارت قویتر برای شهروندان هستند. کارشناسان معتقداند که قانون جدید سرمایهگذاری و اوراق بهادار نیجریه (ISA ۲۰۲۵) میتواند با جریمههای سنگین، از تکرار چنین طرحهایی جلوگیری کند. سرمایهگذاران نیز باید پیش از سرمایهگذاری، مجوز پلتفرمها را بررسی کنند.
اخبار مرتبط:
از کلاهبرداری آسترا تی تی (AstraTT) و Multimetalife دوری کنید!
انهدام باند کلاهبرداری ارز دیجیتال با سرقت ۵۰۰ اتریوم در مازندران
کلاهبرداری هاهم (HAHM) صدها نفر را قربانی کرد؛ سرمایه گذاری بدون تحقیق ممنوع!
ارشد روابط بینالملل خوندم که قبلاً برای سایتهای سیاسی قلم میزدم. اما دنیای رمزارزها و بلاکچین آنقدر مرا مجذوب خود کرد که تصمیم گرفتم مسیر شغلیام را ...
