عمومیلیر زیرو یکی از پروژههای موفق برای ایجاد ارتباطات بین زنجیرهای است. این پروژه در واقع میان بلاک چینهای مختلف ارتباط برقرار میکند و به همین دلیل توسعه برنامههای چند زنجیرهای (Omnichain dApps) بر مبنای آن ممکن است. سازوکار LayeZero مستقل از هر واسطهای بوده و مبتنی بر قراردادهای هوشمند است. چنین سیستمی در نهایت امکان همکاری در دنیای بلاک چین را ارتقاء میدهد.
ارز بومی این شبکه ZRO نام دارد و در مواردی همچون پرداخت کارمزد تراکنشها، حاکمیت، استیکینگ، تبادلات و تراکنشهای بین زنجیرهای کاربرد دارد.
با بلاک پست همراه شوید تا ماهیت این پروژه را در تمامی ابعاد بررسی کرده و پتانسیلهای آن را بسنجیم. ارز ZRO را بررسی میکنیم و پیشبینی از آینده قیمتی آن ارائه خواهیم کرد.
برخلاف سیستمهای سنتی که برای ارتباط بین زنجیرهها از پلهای متمرکز (Bridges) استفاده میکنند، لیر زیرو سیستمی طراحی کرده که چنین ارتباطی را بدون واسطه و با امنیت کامل برقرار میکند. این ویژگی باعث شده که LayerZero به زیرساختی مهم برای توسعه برنامههای غیرمتمرکز چندزنجیرهای یا همان Omnichain dApps تبدیل شود.
بدین صورت توسعهدهندگان دیگر نیازی به پیادهسازی چند نسخه جداگانه از یک برنامه ندارند. LayerZero این امکان را فراهم میکند که تنها با یک بار کدنویسی، برنامه بتواند با کاربران روی بلاکچینهای مختلف تعامل کند. این ویژگی بهویژه در حوزههای دیفای (DeFi)، بازیهای بلاکچینی و تبادل NFTها بسیار مهم است.
معماری LayerZero مبتنی بر چهار جزء اصلی است: Endpointها، ULN (نودهای سبک فوقفشرده)، اوراکلها (Oracle) و ریلیرها (Relayer).
این ترکیب باعث میشود که پیام بین زنجیرههای مختلف با امنیت بسیار بالا و بدون نیاز به هیچ واسطهای منتقل شوند.
یکی از بزرگترین چالشهای دنیای بلاک چین، فقدان تعاملپذیری بین زنجیرههاست. هر بلاکچین قوانین، زبان برنامهنویسی و ساختار خاص خودش را دارد و اغلب نمیتواند مستقیما با زنجیرههای دیگر ارتباط بگیرد. این مشکل باعث شده کاربران برای انتقال دارایی یا اطلاعات بین زنجیرهها به پلهای سنتی روی بیاورند. اما این پلها، که غالبا متمرکز یا نیمهمتمرکز هستند، از نظر امنیتی بسیار آسیبپذیرند. طبق گزارشها، تاکنون بیش از ۲ میلیارد دلار از طریق هک پلهای بلاکچینی از دست رفته است.
لیر زیرو این مشکل را با یک راهکار نوآورانه حل کرده است. بهجای اتکا به پلهای سنتی یا لایتنودهای سنگین، از یک معماری ترکیبی بهره میبرد. در این معماری دو واحد مستقل یعنی اوراکل و Relayer پیام را تأیید میکنند. این تأیید دوگانه تضمین میکند که هیچکدام از دو بخش نتوانند به تنهایی پیام اشتباه یا تقلبی منتقل کنند.
اهمیت این مدل در چند جنبه نمود پیدا میکند:
بهطور خلاصه، LayerZero بهنوعی همان نقشی را برای Web3 ایفا میکند که TCP/IP برای اینترنت سنتی ایفا کرد. لیر زیرو میتواند یک پروتکل ارتباط جهانی و قابل اعتماد باشد. این پروتکل میتواند به یکی از پایههای زیرساختی اکوسیستم آینده وب۳ تبدیل شود.
پروژهی LayerZero توسط برایان پلگرینو (Bryan Pellegrino) و رایان زریک (Ryan Zarick) تأسیس شد. پلگرینو بهعنوان مدیرعامل (CEO) و زریک بهعنوان مدیر بخش فناوری (CTO) رهبری این شرکت را برعهده دارند.
بنیانگذاران و تیم این پروژه تجاربی طولانی در زمینه معماری بلاکچینی، سیستمهای ارتباطی میانزنجیرهای و طراحی پروتکل دارند.
شاید توضیحات فنی پروژه کمی تخصصی به نظر برسند و درک آنها برای کاربران عمومی دشوار باشد. به همین دلیل سعی میکنیم به سادهترین شکل ممکن این سیستم نوآورانه را تعریف و بررسی کنیم.
LayerZero پروتکلی مبتنی بر پیامرسانی Omnichain است. امنیچین برای ارسال ایمن داده و تراکنش بین بلاکچینها طراحی شده است.
در کل Omnichain به معنای ساختاری است که در آن هر قرارداد هوشمند روی هر بلاکچینی میتواند مستقیماً با قراردادهای روی سایر بلاکچینها ارتباط برقرار کند؛ گویی همه بلاکچینها در یک شبکه واحد ادغام شدهاند. این مفهوم مسیر را برای توسعه dAppهای چندزنجیرهای هموار میکند.
پلهای سنتی بهصورت متمرکز یا نیمهمتمرکز عمل میکنند. این پلها:
در مقابل، LayerZero با استفاده از سازوکارهای پیشرفته پیام را بودن نیاز به ناظر تمرکز منتقل میکند. در این مدل، دیگر ضرورتی نیست که زنجیرهای واسط وجود داشته باشد یا کل تاریخچه بلاک چینی ذخیره شود.
LayerZero با فراهم کردن پروتکلی میانزنجیرهای، پایهای برای کاربردهای پیشرفته در حوزههای DeFi، NFT و بازیهای بلاکچینی (GameFi) است. به چند مثال ملموس و پروژههایی که بر پایه آن توسعه پیدا کردهاند نگاهی میاندازیم:
DeFi:
NFT در GameFi:
توکن ZRO در شبکه لیر زیرو نقشهایی کلیدی و چندوجهی دارد. ZRO بهعنوان کارمزد برای ارسال تراکنشهای میان بلاکچینی مورد استفاده قرار میگیرد. دارندگان توکن ZRO میتوانند در رایگیریهای درونزنجیرهای شرکت کنند. در کل بخشی از کارمزدهایی که با ZRO پرداخت میشود به پروتکل باز میگردند یا به صندوقهای توسعه آن تخصیص پیدا میکنند. در این صورت پایداری و رشد اکوسیستم آسانتر میشود.
کل عرضه ارز دیجیتال لیر زیرو حدود ۱ میلیارد واحد است. توزیع آن نیز به شرح زیر است:
عرضه اولیه ZRO در تاریخ ۲۰ ژوئن ۲۰۲۴ صورت گرفت. در همان روز هم صرافیهای بزرگی مانند بیتفینکس و بایننس آن را لیست کردند. در همان ابتدا ارز دیجیتال لیر زیرو ۳.۲۶ دلار قیمتگذاری شد و اندکی بعد به ۴.۷۱ دلار رسید. تا این لحظه (۱۶ ژوئیه)، کف قیمتی این ارز ۱.۵۷ دلار و سقف قیمتی آن ۶.۹۳ دلار بوده است.
بر اساس آخرین دادهها در ۱۶ ژوئیه ۲۰۲۵، قیمت هر ZRO حدود ۲.۲ دلار است و حجم معاملاتی ۴۸ میلیون دلار در روز است. مارکت کپ آن نیز ۳۶۷ میلیون دلار است.
در این بخش سعی میکنیم به زبان ساده و کاملا بیطرفانه نقاط ضعف و قدرت پروژه لیر زیرو را بررسی کنیم. درصورتیکه قصد سرمایهگذاری در این ارز را داشته باشید توجه به این نکات بسیار ضروری است؛ زیرا تا حدودی به پیشبینی عملکرد آن در آینده کمک خواهد کرد.
۱. امنیت بالا به کمک مدل “Ultra-Light Node”
LayerZero از ساختار پردازشی سبک و درعینحال امنی به نام Ultra-Light Node استفاده میکند. این ساختار باتکیهبر دو جزء کلیدی یعنی Oracle و Relayer، اطلاعات زنجیره مبدا را به مقصد منتقل میکند. تنها اگر هردو جزء تأیید کنند پیام معتبر است انتقال انجام میشود. این ساختار دوگانه امنیت را بالا میبرد؛ زیرا برای حمله به سیستم باید هم اوراکل و هم ریلیر را هک کرد که دشوار است.
۲. سرعت انتقال و تایید بالا
با حذف نودهای سنگین، زمان تأیید پیام بین زنجیرهها بهطور محسوسی کاهش پیدا میکند. در این صورت غالب اطلاعات یا تراکنشها در عرض چند ثانیه منتقل میشوند.
۳. طراحی ماژولار و قابل انطباق
لیر زیرو طراحی plug-and-play دارد؛ یعنی پروژهها میتوانند ترکیب دلخواهی از اوراکلها و ریلیرها را انتخاب کنند. این انعطافپذیری امکان سفارشیسازی امنیت و سرعت را مطابق با نیاز هر اپلیکیشن فراهم میکند.
۴. ارتباط مستقیم بینزنجیرهای
برخلاف پلها که اغلب مبادله را از طریق زنجیره واسط انجام میدهند، LayerZero امکان پیامرسانی مستقیم بین دو زنجیره را فراهم میکند.
۱. پیچیدگی فنی برای توسعه دهندگان و کاربران
در مقایسه با پلهای سنتی مانند Wormhole یا Multichain، راهاندازی لیر زیرو برای برنامهنویسان نیز کمی پیچیدهتر است. حتی برای کاربران نهایی، تعامل با dAppهای مبتنی بر LayerZero ممکن است کمی گیجکننده باشد.
۲. ریسک های مرتبط با متمرکز بودن Relayerها
اگرچه معماری LayerZero از دو جزء جداگانه تشکیل شده (Oracle و Relayer)، اما در اغلب پیادهسازیها، تیم پروژه کنترل کاملی بر Relayer دارد. این میتواند یک نقطه ضعف امنیتی جدی باشد.
دنیای بلاک چین و ارزهای دیجیتال پر از پروژههایی است که با اهداف فنی و اقتصادی مختلف عرضه میشوند. بدیهی است که در این شرایط پروژههایی برنده نهایی هستند که نسبت به رقبا مزایای فنی، توکنومیک و ساختاری قابلتوجه داشته باشند. به همین دلیل در ادامه دو مورد از رقبای LayerZero را معرفی خواهیم کرد تا تفاوتها و شباهتهای میان آنها آشکارتر باشد. بدین شکل ارزش حقیقی لیر زیرو راحتتر قابلسنجش است.
پیشتر اشاره شد؛ اما برای مقایسه آسانتر در ادامه بهطور مختصر به مزایای رقابتی LayerZero میپردازیم:
برای سرمایهگذاری در پروژههای بلاک چینی مهم است که پیشبینی از آینده آنها داشته باشیم. قیمت ارز دیجیتال زیرو لیر تا حد زیادی وابسته به عملکرد کلی پروژه آن است.
LayerZero Labs هنوز نقشهراه رسمی و گامبهگامی منتشر نکرده، اما بر اساس مصاحبهها، مقالات و تغییرات فنی اعمال شده میتوان مسیر توسعه آن را بهصورت تقریبی پیشبینی کرد:
۱. پیشروی به سوی تمرکززدایی کامل Relayerها: در نسخه دوم پروتکل (V2)، LayerZero ساختار شبکههای اعتبارسنج چندگانه را معرفی کرده. این ساختار امکان استفاده همزمان از چند Relayer مستقل و مجزا را فراهم میکند.
۲. پشتیبانی از زنجیرههای جدید و افزایش تعداد پروژههای مبتنی بر Omnichain: تیم توسعهدهنده قصد دارد تعامل با زنجیرههای غیر EVM مانند Aptos، Sui و حتی zkSync را افزایش دهد.
در صورت موفقیت، پیشگرفتن از رقبا و بهشرطی که پروژهای بهتر معرفی و عرضه نشود پیشبینیها از آینده قیمتی ZRO تا حدودی خوشبینانه هستند. تحلیلگرانی که نسبتا محتاط هستند میگویند که تا پایان سال ۲۰۲۶ قیمت این ارز در محدوده ۲.۲ تا ۲.۴ دلار نوسان خواهد کرد. در سناریوهای میانه، میانگین قیمت تا پایان ۲۰۲۶ حدود ۳.۵ دلار خواهد بود. در خوشبینانهترین حالت نیز رشد قیمتی تا ۴.۵ دلار پیشبینی شده است.
به دلایل متعدد میتوان گفت بله، سرمایهگذاری در این ارز برای کاربران ایرانی میتواند انتخاب مناسبی باشد. نکته اول این است که ارز دیجیتال لیر زیرو ساختار غیرمتمرکز دارد و به همین دلیل تحتتأثیر تحریمهای بینالمللی قرار نمیگیرد؛ زیرا نهادی مرکزی آن را کنترل نمیکند. از طرفی تعداد زیادی از صرافیهای ایرانی امکان خریدوفروش آن را فراهم کردهاند.
اگر قصد هولد این ارز را دارید توصیه میکنیم که از یک کیف پول ارز دیجیتال معتبر استفاده کنید. ازجمله کیف پولهایی که از LayerZero پشتیبانی میکنند میتوان به تراست ولت (Trust Wallet) و متامسک (MetaMask) اشاره کرد.
یکی از مشکلات اصلی در توسعه برنامههای غیرمتمرکز چالش در برقراری ارتباط میانزنجیرهای است. پروژههایی مانند لیر زیرو عرضه میشوند تا همین مشکل را حل کنند. استفاده از پروتکلهایی ویژه به این سیستم اجازه میدهد که بهطور بهینه و با سرعت بالا این ارتباط را برقرار کند. تیمی حرفهای از متخصصان بلاک چین و وب۳ پشت این پروژه هستند و توسعه آن را رهبری میکنند.
پلتفرمهایی مانند Stargate Finance و Radiant Finance از قابلیتهای LayeZero استفاده میکنند. این سیستم در امور مختلف DeFi، GameFi و تبادل NFT بسیار کاربردی است.
لیر زیرو با احتمال متمرکز شدن برخی سیستمهای خود روبهرو است؛ گرچه توسعهدهندگان آن در تلاش برای برطرف کردن این نقطهضعف هستند.
غالب پیشبینیها از آینده قیمتی ارز ZRO نسبتا خوشبینانه هستند. در نهایت سرمایهگذاری در این ارز میتواند برای کاربران ایرانی انتخاب مناسبی باشد. البته به شرطی که با تحلیل تکنیکال و فاندامنتال اصولی همراه شود.
سالها است که به نگارش محتوای سئومحور و ترجمه مشغول هستم. بااینحال هیچ حوزهای بهاندازه ارزهای دیجیتال، بلاکچین و وب ۳ برایم جذابیت نداشته؛ مینویسم ...
