امنیت و کلاهبردارییکی از الزامات فعالیت در بازار ارزهای دیجیتال، آگاهی از قوانین و مقررات حاکم بر این حوزه است. مشکلات ارز دیجیتال در ایران، از جمله تحریمها، نبود قوانین شفاف و چالشهای مرتبط با صرافیها، کاربران را با دغدغههای فراوانی مواجه کرده است. در همین راستا، رسانه بلاک پُست در یک مصاحبه اختصاصی با آقای سید مهدی نبوی، وکیل دادگستری و مشاور حقوقی کسبوکارها و اقتصاد دیجیتال، دغدغههای حقوقی کاربران ایرانی را مورد بحث و بررسی قرار داده است. در این مصاحبه، آقای نبوی به سؤالات مختلفی درباره مشکلات حقوقی مرتبط با داراییهای مسدود شده ایرانیها در صرافیهای خارجی، قوانین مربتط با معاملات رمزارز در داخل کشور، کلاهبرداری در فضای رمزارز، مالیات بر رمزارزها و اعتبار صرافیهای داخلی پاسخ میدهد.
آیا راهکارهای قانونی برای بازپسگیری داراییهای مسدود شده ایرانیها در صرافیهای خارجی وجود دارد؟
آقای نبوی در پاسخ به این سوال گفت:
اولین گام برای بازپسگیری داراییهای مسدود شده، شناسایی دقیق نوع و علت انسداد است. او بیان کرد که کاربران باید ابتدا شرایط و سازوکارهای داخلی صرافیها را بهطور کامل مطالعه کرده و علت مسدود شدن داراییهای خود را از صرافیها استعلام کنند.
نبوی تأکید کرد که در صورتی که مسدودشدن داراییها بهدلیل نقض قوانین، استفاده از IPهای مختلف یا هویتهای جعلی باشد، احتمال بازپسگیری این داراییها بهطور قابلتوجهی کاهش مییابد. وی همچنین اشاره کرد که امکان طرح شکایت در مراجع صالح داخلی یا خارجی، بسته به قوانین مربوطه در کشورهای مختلف، وجود دارد. بنابراین، کاربران باید با دقت تمامی جوانب را بررسی کرده و در صورت نیاز، مشاوره حقوقی دریافت کنند تا شانس موفقیت خود را در این روند افزایش دهند.
بیشتر بدانید: آیا صرافی کوینکس برای ایرانیان تحریم است؟
افرادی که داراییهایشان در صرافیهای خارجی مسدود شده، از کجا باید فرآیند حقوقی خود را شروع کنند؟
آقای نبوی در پاسخ به این سؤال توصیه کرد که کاربران در مرحله نخست باید تمام مدارک و مستندات مرتبط با داراییهای مسدود شده خود را بهدقت جمعآوری کنند. این مستندات میتواند شامل فیشهای واریز، اطلاعات حساب کاربری، و هرگونه مکاتبات با صرافی باشد.
سپس، او پیشنهاد کرد که این مدارک را به یک وکیل حقوق بینالملل که در حوزه رمزارزها تخصص دارد، ارائه دهند. این وکیل میتواند به کاربران مشاوره حقوقی لازم را بدهد و آنها را در روند پیگیری قانونی یاری کند. آقای نبوی تأکید کرد که استفاده از مشاوره تخصصی میتواند شانس موفقیت در بازپسگیری داراییها را بهطور چشمگیری افزایش دهد.
آیا معاملات ملک و خربد کالا با ارز دیجیتال در ایران قانونی است؟
اقای نبوی در پاسخ توضیح میدهد که در حال حاضر در قوانین ایران حکم صریح و جامعی درباره استفاده از رمزارزها برای انجام معاملات وجود ندارد. به همین دلیل، برخی افراد و کسبوکارها این برداشت را دارند که چون ممنوعیت قانونی صریحی در این باره نیامده، استفاده از رمزارزها در معاملات میتواند مجاز باشد. با این حال، در مصوبه هیئت وزیران که در سال ۱۳۹۸ به شماره ۵۸۱۴۴ صادر گردیده، صراحتاً اعلام شده که مسئولیت و خطرپذیری هرگونه استفاده از رمزارزها در معاملات داخلی به عهده خود کاربران است و حمایت دولتی یا تضمین بانکی برای این گونه تراکنشها وجود ندارد. همچنین در این مصوبه، استفاده از رمزارزها در مبادلات داخلی غیرمجاز اعلام شده است.
وی افزود که از منظر حقوقی، ابهاماتی وجود دارد که ممکن است تفسیرهای متفاوتی در دادگاهها ایجاد کند؛ بهطوری که برخی دادگاهها ممکن است استفاده از رمزارز را بهعنوان ثمن معامله (وجهی که در ازای کالای فروخته شده به فروشنده پرداخت میشود) نپذیرند، در حالی که برخی دیگر ممکن است به دلیل رایج شدن استفاده از این نوع داراییها در بازار، بپذیرند.
بنابراین، توصیه وی به افرادی که قصد استفاده از رمزارز برای معامله مانند خرید خانه با بیت کوین یا خرید خودرو با تتر و سایر ارزهای دیجیتال را دارند، این است که ریسکهای احتمالی و محدودیتهای قانونی را با دقت در قراردادها ذکر کنند. این کار به آنها کمک میکند تا در صورت بروز مشکل، از حمایت حقوقی بیشتری برخوردار شوند و بتوانند از ضرر و زیان احتمالی جلوگیری کنند.
چه نکاتی را باید در نظر گرفت تا در فضای رمزارزها قربانی کلاهبرداری نشویم؟
به گفته نبوی، کاربران باید به این نکته توجه داشته باشند که هیچ نهاد رسمی یا دولتی در ایران مجوزی برای ایجاد یا صدور توکنهای جدید صادر نکرده است. بنابراین، ادعاهایی مبنی بر داشتن مجوز از بانک مرکزی یا دیگر نهادهای معتبر برای تولید و عرضه توکنهای جدید در کشور، به احتمال زیاد کذب بوده و معمولاً نشان از کلاهبرداری دارد. همچنین، وعدههای وسوسهانگیز نظیر سودهای ثابت و بدون ریسک یا با بازدهیهای بسیار بالا، معمولاً از دیگر نشانههای پروژههای کلاهبرداری محسوب میشوند. اینگونه وعدهها اغلب بدون پشتوانه واقعی هستند و برای فریب سرمایهگذاران طراحی شدهاند. نبوی تاکید میکند که کاربران باید با دقت و تحقیق کافی در این فضا قدم بردارند و به هرگونه پیشنهاد اغراقآمیز یا فاقد شفافیت با احتیاط برخورد کنند.
اگر فردی در کانالها یا سایتهای جعلی رمزارز مورد کلاهبرداری قرار گیرد، چه اقداماتی باید انجام دهد؟
آقای نبوی در پاسخ توصیه میکند که افراد در چنین مواردی، ابتدا با جمعآوری تمامی مستندات مرتبط، مانند رسیدها، پیامهای تبادلی و اطلاعات تراکنشها، به یکی از دفاتر خدمات قضایی مراجعه کرده و شکایت کلاهبرداری از خودشان را ثبت کنند. وی تاکید میکند که در مواردی که افراد بهواسطه طرحهای هرمی یا شبکههای کلاهبرداری مشابه دچار زیان مالی شدهاند، لازم است این نکته را در متن شکایت خود بهوضوح بیان کنند. همچنین، اگر تعداد شکایتها در یک پرونده زیاد باشد و شاکیان متعددی به مسئله مشابهی اشاره کرده باشند، پرونده بهعنوان «کثیرالشاکی» طبقهبندی میشود. در این حالت، سیستم قضایی پیگیری و رسیدگی ویژهای به موضوع خواهد داشت تا به شکایات همه افراد متضرر پاسخ داده شود و از تکرار چنین مواردی جلوگیری گردد.
آیا قانونی در رابطه با مالیات بر رمزارزها وجود دارد؟
آقای نبوی در پاسخ توضیح داد که طرحی با عنوان «مالیات بر عواید» در مجلس شورای اسلامی در دست بررسی است و مراحل تصویب را طی میکند. در صورت تصویب نهایی این طرح، تمامی معاملات و عواید حاصل از داراییها که رمزارزها نیز جزو آنها نیز میشود، مشمول مالیات خواهند بود. به این ترتیب، دارندگان رمزارزها و افرادی که از این داراییها کسب سود میکنند، موظف خواهند بود بخشی از عواید خود را بهعنوان مالیات پرداخت کنند.
برخی صرافیهای داخلی ادعا میکنند که از بانک مرکزی مجوز دارند؛ آیا این مجوز میتواند مانع از کلاهبرداریها شود؟
آقای نبوی تأکید کرد که تاکنون بانک مرکزی هیچگونه مجوز رسمی برای فعالیت صرافیهای رمزارزی صادر نکرده است. در حال حاضر، تنها مجوزهای مرتبط با استخراج رمزارزها بهصورت رسمی اعطا شدهاند و ادعاهای مربوط به مجوز رسمی بانک مرکزی برای صرافیها بیاساس است. وی توصیه میکند که کاربران با دقت کامل از صرافیهای معتبر و با سابقه استفاده کنند و از نگهداری داراییهای خود در کیفپولهای ارز دیجیتال صرافیها نیز بپرهیزند. به گفته نبوی، نگهداری رمزارزها در کیفپولهای شخصی و خارج از صرافیها بهعنوان یک اقدام امنیتی مؤثر، میتواند خطرات کلاهبرداری و دسترسی غیرمجاز را به حداقل برساند.
بیشتر بدانید: صرافی متمرکز چیست؟ همه چیز در رابطه با صرافی های متمرکز
به نظر شما کدام صرافیها در کشور قابل اعتمادتر هستند؟
آقای نبوی توضیح داد که کاربران باید هنگام انتخاب صرافی به عوامل مختلفی توجه کنند. او اشاره کرد که خوشنامی صرافی، بازخوردهای کاربران، میزان و حجم معاملات و کیفیت پاسخگویی صرافی از جمله معیارهای مهمی هستند که میتوانند در انتخاب یک صرافی مطمئن نقش داشته باشند. با این حال، وی تأکید کرد که هیچ معیار قطعی و صددرصدی برای اعتماد کامل به یک صرافی وجود ندارد. در نهایت، نبوی به کاربران توصیه کرد که با آگاهی کامل و بررسی دقیق این فاکتورها وارد معاملات شوند و احتیاط لازم را در انتخاب صرافی مورد نظر بهکار بگیرند.
بیشتر بدانید: صرافی غیرمتمرکز چیست و چگونه کار می کند؟
در پایان این گفتگو، آقای نبوی بر اهمیت آگاهی حقوقی کاربران در زمینه رمزارزها و احتیاط در سرمایهگذاری در این حوزه تأکید کرد. وی معتقد است که تنظیم قراردادهای دقیق و شناخت کامل از قوانین میتواند از زیانهای احتمالی کاربران جلوگیری کند. همچنین او توصیه میکند که تا زمان وضع قوانین دقیقتر در ایران، کاربران باید نسبت به ریسکهای موجود هوشیار باشند و از منابع معتبر مشاوره بگیرند.
ارشد روابط بینالملل خوندم که قبلاً برای سایتهای سیاسی قلم میزدم. اما دنیای رمزارزها و بلاکچین آنقدر مرا مجذوب خود کرد که تصمیم گرفتم مسیر شغلیام را ...
